Gehoorzamen

Dat diepe gevoel van ‘ik wil dit niet langer’ – kent u dat? Die wurggreep van een baan die niet meer past, een relatie niet goed zit, een vriendschap waarin de balans zoek is. Het onevenwichtige ervan kan een mens de adem benemen, zeker de mens die de dingen laat voortbestaan zoals ze zijn. De disbalans wordt vaak als een gegeven zien, als iets waar niets aan te veranderen is. Mensen sussen zichzelf met de gedachte dat het leven een kwestie van geven en nemen is en dat je het maar moet accepteren zoals het zich voordoet. Als een vervelende baan dus. Als een ongelukkige relatie. Als een veeleisende vriend. Gewoon, even de tanden op elkaar en doorgaan, zo is het leven. Denken we.

Huil maar wel

Het is een herkenbaar patroon, dat vaak al vroeg ontstaat. Op het moment bijvoorbeeld dat we onze vingers tussen de deur krijgen en moeder zegt: ‘Huil maar niet, hier heb je een snoepje.’ Terwijl het logischer en ook heilzamer is voor kinderen als moeder op zo’n moment zou zeggen: ‘Huil maar wel, kom aan mijn hart, ik hou je vast.’ Soms doet de waarheid nu eenmaal pijn. Het is een immense toer om geheel in overeenstemming met de waarheid van ons bestaan te gaan leven. Het vraagt voortdurend in de spiegel van het eigen leven kijken, brute eerlijkheid ten opzichte van onszelf en daarmee ten opzichte van anderen. Want als we gaan leven naar wat werkelijk waar is, dreigt er instortingsgevaar voor veel van wat we om ons heen hebben opgebouwd. En da’s eng, want wat we opgebouwd hebben is ons vertrouwd. Toch is dit waar ik het vorige maand over had, toen ik u beloofde terug te komen op gehoorzaam zijn aan wat we horen in onze ziel. 

Zachte moed

Het woord gehoorzaamheid wil nog wel eens irritatie oproepen, omdat we het zijn gaan verstaan als iets met vermanende vingers en straf. Maar wees gerust. Ik zal u verder niet lastig vallen met de integrale etymologische herkomst ervan, maar het is handig te weten dat het van oorsprong betekent ‘gelijk zijn aan, dan wel samenvallen met wat je hoort’.

Het vraagt een zacht soort moed om de pijn van het bestaan toe te laten

Wie bereid is samen te vallen met wat hij in zijn hart, zijn ziel hoort, is gehoor-zaam. Het is een gehoorzaamheid in spirituele, geestelijke zin dus, die niets te maken heeft met iets moeten doen of laten op bevel van een ander. De moeder die haar kind troost met ‘huil maar wel’, is in deze zin dus gehoorzaam aan wat zich voordoet. Het vraagt een zacht soort moed van haar om de pijn toe te laten, in plaats van ervan weg te vluchten en het kind te sussen met snoepjes.

Nu is dit een klein voorbeeld, maar hetzelfde geldt voor de grote dingen van het leven. Een gehoorzaam leven vraagt een innerlijke houding die vereist dat we vrede sluiten met de situatie zoals hij werkelijk is, in alle eerlijkheid. Dus niet zeggen: ‘Ach, mijn baan is vervelend’ (vingers tussen de deur), ‘maar ja, er moet brood op de plank komen en ik ben al 56 dus ik kan geen kant meer op’ (de snoepjes), maar naar je directeur gaan en zeggen: ‘Help. Au. Zo kan het niet langer.’ Dan luistert een mens pas naar het echte leven, in plaats van naar de illusie hij voor zichzelf opgetuigd heeft. De waarheid is: je baalt van je baan. Gehoorzaamheid vraagt: handel daarnaar.

Weg met het sprookje

De Franse filosoof François Fénélon (1651-1715) verwoordt deze houding glashelder. Hij schreef ooit – ik weet helaas niet precies in welke van zijn vele publicaties – ‘Verlangen naar iets wat je niet hebt, is zonde.’ Een krasse uitspraak, die ons uitdaagt het bestaan te ondergaan exact zoals het is, zonder te willen dat het eigenlijk anders was, zonder te verlangen naar andere (betere, leukere, gezondere) omstandigheden of feiten. En dat vanuit de gedachte dat dit het leven is dat ons gegeven werd, met alle zichtbare en onzichtbare moeilijkheden die erbij horen. Soms is de waarheid ongemakkelijk, soms wil je haar liever niet onder ogen zien of erkennen, soms is ze ronduit pijnlijk. Maar: leef ernaar. Liever de pijn van de waarheid dan de illusie van een sprookje.

Andere columns
Luisteren
Aandacht
Wachten
Leiden

Lees verder

Help!

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit. Quam cum officiis ducimus laborum magnam nisi, possimus obcaecati quis impedit. Nihil saepe fugit maxime, voluptate excepturi dolores voluptatem illum facere quam!

Een stapel leeg papier en een pen - als kind al stopte ik dat als eerste in mijn koffer als we op vakantie gingen. De rest was bijzaak. En eigenlijk is daar lange tijd niet zoveel in veranderd. Schrijven was leven en het leven was altijd vol van schrijven. Ik leerde dat woorden pas in de goede volgorde staan als degene voor wie ze bedoeld zijn erdoor geraakt wordt, als er contact gemaakt wordt. Want uiteindelijk gaat het over de vraag of wij mensen ons met elkaar verbonden kunnen voelen. Dit inzicht zocht zich een weg in mijn leven, onmerkbaar bijna, zoals de zee bij vloed het strand inneemt.

'Ik hou ervan als het mag gaan over de liefde, over God en de mensen, over leven en dood, over wat mensen bindt.'

Inmiddels weet ik dat ik inderdaad pas gelukkig ben als het in mijn werk mag gaan over de dingen die er toe doen in het leven. Over de liefde dus, over God en de mensen, over leven en dood, over wat mensen bindt.

Ik leef en werk vanuit spiritualiteit van de cisterciënzers. Binnen deze traditie werd ik opgeleid tot geestelijk begeleider en ik was tien jaar 'novicenmeesteres' van nieuwe leden van de lekengroep waar ik lid van ben. Ik begeleid mensen individueel of in groepen, op zakelijk of persoonlijk vlak en ik begeleid en ontwikkel retraites. Mijn begeleiding brengt mensen bij wat ik maar 'de waarheid van het leven' noem. En iedereen die toe is aan het eigen, echte verhaal herkent dit.

O ja. En dat met die woorden is niet gestopt. Ik schrijf artikelen op verzoek, was eindredacteur en auteur van het magazine Klooster!, heb een column in het ND, houd lezingen en ben beschikbaar als dagvoorzitter.


arrow-right arrow-down arrow-left facebook twitter linkedin cross